Автомобиль электрик схемаларында релелер пек муим роль ойнайлар.
Акъыллы идареджилер киби, олар да токнынъ акъымы ве буюклигини идаре этелер, чешит автомобиль системаларынынъ догъру чалышмасыны темин этелер.
Меселя, бензин насосынынъ релеси бозукъ олса, двигател чалышмайджакъ; эгер фараларнынъ релеси зарарлангъан олса, фаралар янмайджакъ; ве стартернинъ релеси бозукъ олса, машинаны чалыштырмагъа маниа оладжакъ. Бу меселелер автомобильнинъ хавфсызлыгъына ве нормаль чалышмасына догърудан-догъру тесир эте.
Реленинъ иш принципи электромагнит индукциясына эсаслана. Катушкагъа кучь берильгенде, магнит мейдан пейда ола, о исе арекеттеки демир озегини озюне чекип, контакт пружинасы тургъан контактны ачып, арекеттеки контактны къапатмагъа меджбур эте. Акъым узюльген сонъ, демир озеги озь магнетизмини джойып, арекеттеки демир озеги пружинанынъ тесири алтында озь ерине къайта.
Автомобиль релелери эсасен магнит схема системасындан, контакт системасындан ве гъайрыдан тиклев механизминден ибарет. Реленинъ яхшы я да ярамай олгъаныны бельгилемек ичюн, джог коммутаторыны якъып, стетоскопнен тыртырувны динълемек я да титревни дуймакъ мумкюн. Эгер тыртырув олса, бу, умумен, нормальдир; эгер олмаса, о, къусурлы ола биле. Бундан да гъайры, катушканынъ къаршылыгъыны ракъамлы мультиметрнинъ къаршылыкъ параметри ярдымынен ольчемек мумкюн. Къаршылыкънынъ къыймети реленинъ моделине ве кергинлигине коре денъишеджек, амма о, умумен 2кОм сынъырында олмакъ керек.
Реле нормаль ачыкъ, нормаль къапалы ве умумий клеммалардан ибарет. Кучь берильмегенде, нормаль къапалы ве умумий клеммалар арасындаки къаршылыкъ пек аз, деерлик сыфыргъа етти, нормаль ачыкъ ве умумий клеммалар арасындаки къаршылыкъ исе пек буюк ола. Катушкагъа иш кергинлиги къоюлгъанда, нормаль ачыкъ ве умумий клеммалар арасындаки къаршылыкъ сыфыргъа якъынлашып, нормаль къапалы ве умумий клеммалар арасындаки къаршылыкъ исе арта.
Релелернинъ вазифелери бундан чокъ зиядедир. Олар юксек-къуветли схемаларны идаре этмек ичюн кичик токларны къуветлештире билелер, идаре этюв диапазоныны кенълештирелер. Сигнал къыйметлерине эсасланып, релелер бир къач схеманы коммутация эте, ачып ве къапатып, автоматик коммутациягъа ирише билелер. Бу айдавджыларгъа электрик системасыны зарардан къорчаламакънен берабер, электрик донатмаларыны къолайлыкънен идаре этмеге имкян бере.
Бундан да гъайры, релелернинъ бир къач идаре контактлары бар, бу исе бир къач схемаларны бир вакъытта идаре этмеге имкян бере, эльнен коммутациягъа олгъан ихтияджны эксильте ве бойлеликнен, ишлев къолайлыгъыны ве хавфсызлыгъыны юксельте. Олар электрик алетлерининъ чалыштырылмасыны ве токътатылмасыны да сыралы суретте идаре эте билелер, электрик системасынынъ тертипли ве семерели чалышмасыны темин этелер. Бу арада релелер буюк токларгъа ве кергинликлерге даянып, кичик коммутаторларны ве индже теллерни къорчалайлар, электрик системаларынынъ къаттылыгъыны ве ишанчлылыгъыны юксельтелер.
Къыскъадан айткъанда, автомобиль схемаларында релелер пек муим роль ойнайлар. Олар стартерлер, ярыкълар, электрик отургъычлары ве анти-блокировка тормоз системалары киби системаларда кенъ къулланылалар, бу исе схеманынъ янып кетмесининъ семерели огюне кече ве автомобильнинъ детальлерининъ омюрини узата.
